Hủy

Y học cá thể hóa là gì và tương lai của nó?

Thứ sáu, 28/06/2019
Trước khi có y học cá thể hóa, phần lớn người bệnh khi có cùng một dạng và ở cùng một dạng ung thư nhất định sẽ nhận được cùng một phương pháp điều trị giống nhau.

 

Y học cá thể hóa (y học cá nhân hóa) giúp bác sĩ hiểu về hệ di truyền của người bệnh và khối u của họ đang phát triển như thế nào. Với những thông tin này, bác sĩ có thể dễ dàng tìm được cách ngăn ngừa, sàng lọc và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả hơn. Đồng thời, bằng cách xét nghiệm di truyền trên tế bào ung thư và tế bào thường, bác sĩ có thể dễ dàng thay đổi cách thức điều trị phù hợp với từng người bệnh cụ thể. Từ đó, bác sĩ có thể tìm ra phương pháp điều trị có ít tác dụng phụ hơn những phương pháp truyền thống.

Kế hoạch sàng lọc và chữa trị ung thư dựa trên y học cá thể hóa bao gồm:

  • Tìm ra nguy cơ mắc ung thư của một người từ đó lựa chọn phương pháp sàng lọc giảm thiểu rủi ro.
  • Xác định rõ nguồn gốc của bệnh từ đó tìm ra phương pháp điều trị thích hợp, hiệu quả và ít tác dụng phụ cho người bệnh.
  • Dự đoán nguy cơ tái phát của ung thư

 

1. Sự khác biệt y học cá nhân hóa là gì?

Trước khi có y học cá thể hóa, phần lớn người bệnh khi có cùng một dạng và ở cùng một dạng ung thư nhất định sẽ nhận được cùng một phương pháp điều trị giống nhau. Phương pháp này thường chỉ có hiệu quả tốt với một nhóm người bệnh nhất định chứ không phải hầu hết.

Sự phát triển của di truyền học đã giúp các nhà nghiên cứu tìm ra những khác biệt về di truyền giữa các người bệnh và khối u của họ. Điều này góp phần giải thích cho sự đáp ứng/kết quả khác nhau của các người bệnh khi dùng cùng một phương pháp điều trị.

 

Trước khi có y học cá thể hóa, phần lớn người bệnh khi có cùng một dạng và ở cùng một dạng ung thư nhất định sẽ nhận được cùng một phương pháp điều trị giống nhau

 

Những ví dụ về chiến lược y học cá thể bao gồm:

 

  • Trị liệu nhắm đích: Là phương pháp dùng thuốc nhắm tới một gent hay protein đặc hiệu cần cho sự phát triển và tồn tại của tế bào ung thư. Các nhà nghiên cứu đang tìm kiếm thêm những mục tiêu mới mỗi năm và tạo ra những thứ thuốc có thể nhắm tới những mục tiêu này. Chỉ một số loại ung thư có thể sử dụng liệu pháp nhắm đích này, bao gồm:

     

  • Ung thư vú

  • Ung thư đại trực tràng

  • U mô đệm đường tiêu hóa (Gastrointestinal stromal tumor)

  • Ung thư thận

  • Ung thư phổi

  • Ung thư hắc tố da

  • U đa tủy xương (Multiple myeloma)

  • Một vài dạng ung thư máu hay ung thư hạch bạch huyết

  • Một vài dạng ung thư ở trẻ em

Việc trị liệu với phương pháp nhắm đích còn tùy thuộc vào việc khối u có mang đột biến gene đặc hiệu và có ý nghĩa về mặt lâm sàng hay không? Xét nghiệm như giải trình tự gene khối u có thể đưa ra gợi ý về các loại thuốc nhắm đích nhưng đôi khi chỉ cho kết quả là thay đổi di truyền xảy ra ngẫu nhiên, không liên quan quá nhiều đến căn bệnh. Vì thế, những kết quả của xét nghiệm gene cần được các bác sĩ và nhà khoa học bàn bạc với nhau để có phán đoán chính xác.

 

  • Nghiên cứu dược di truyền học (Pharmacogenomics): Xem xét bộ gene của một người sẽ tác động như thế nào đến việc cơ thể xử lý và đáp ứng với các loại thuốc. Những thay đổi này ảnh hưởng tính hiệu quả và an toàn của thuốc với bệnh nhân. Ví dụ, cơ thể của một số người có thể phân giải thuốc nhanh hơn những người khác. Vì vậy họ cần thuốc với liều cao hơn để có tác dụng. Ngược lại, cơ thể của một số bệnh nhân khác có thể phân giải thuốc chậm hơn. Vì vậy thuốc tồn tại trong máu lâu hơn và có thể gây ra nhiều tác dụng phụ hơn.

Nghiên cứu dược di truyền học được sử dụng thế nào trong điều trị ung thư? Ví dụ sau đây có thể giúp hình dung dễ hơn. Một vài bệnh nhân ung thư đại tràng đôi khi mang đột biến ở một gene có tên là UGT1A1. Đột biến này làm họ có thể gặp tác dụng phụ nhiều hơn khi dùng thuốc irinotecan (Camptosar) vì sự biến đổi ở gene này khiến cơ thể họ khó phân giải thuốc hơn. Với những bệnh nhân này, bác sĩ sẽ kê thuốc với liều thấp hơn để giảm bớt các tác dụng phụ.

 

2. Tương lai của y học cá thể hóa

Mặc dù rất hứa hẹn, y học cá thể không được áp dụng với tất cả các loại ung thư. Một vài phương pháp mới chỉ đang ở giai đoạn thử nghiệm lâm sàng và chưa được đưa vào hướng dẫn điều trị chuẩn. Việc xét nghiệm di truyền cho bệnh nhân và các khối u của họ có thể mất thời gian và chi phí cao, và thường không được bảo hiểm chi trả. Thêm vào đó, một vài liệu pháp y học cá thể, ví dụ như liệu pháp nhắm đích có thể rất đắt đỏ.

Y học cá thể hóa là một huớng tiếp cận mới trong điều trị ung thư. Các bác sĩ vẫn chưa biết hết về những biến đổi di truyền xảy ra trong tế bào ung thư. Họ cũng chưa biết được cơ chế hoạt động của những phương pháp điều trị này. Một thuốc nhắm đích có thể không có hiệu quả hoặc không duy trì hiệu quả dài như kỳ vọng. Hãy nói chuyện với bác sĩ điều trị để biết liệu y học cá thể hóa có nằm trong kế hoạch điều trị của bạn hay không.

 

Hãy nói chuyện với bác sĩ điều trị để biết liệu y học cá thể hóa có nằm trong kế hoạch điều trị của bạn hay không

 

Với những ưu việt và tương lai tích cực như trên, Hệ thống IBM Watson for Oncology đã và đang tiếp tục đi theo việc điều trị theo y học cá thể hóa bằng việc các bác sĩ sẽ cung cấp thông tin của từng người bệnh vào hệ thống như: tuổi, giới, loại ung thư, giai đoạn, mô bệnh học, các xét nghiệm chức năng cơ quan gan, thận, tim…. Và những thông tin chi tiết này ở từng người bệnh sẽ không giống nhau. Do vậy những dữ liệu về bệnh lý cung cấp sẽ đảm bảo rằng hướng điều trị mà hệ thống đưa ra là cho đúng người bệnh đó và sẽ không trùng lặp điều trị với người bệnh khác.

Với mỗi thông tin đầu vào của người bệnh, hệ thống sẽ phân tích để đưa ra hướng điều trị nào là phù hợp với tình trạng của từng người bệnh đang mắc phải, bao gồm lộ trình điều trị (kế hoạch và thời gian điều trị), các phác đồ điều trị phù hợp với tình trạng hiện tại, cung cấp các thông tin chi tiết về thuốc: liều lượng, tác dụng phụ mà người bệnh có thể gặp hay tiên lượng được tỉ lệ sống thêm, tái phát bệnh… để người bệnh có thể hiểu rõ, sẵn sàng tâm lý cho việc điều trị của mình và giúp đạt được kết quả điều trị tốt nhất./.

 

Biên tập: Five9 IBM Watson Health

 

Nguồn: https://www.cancer.net/navigating-cancer-care/how-cancer-treated/personalized-and-targeted-therapies/what-personalized-cancer-medicine